Vijf gelijke dagen: van verkennen naar doen

Elke dag dezelfde schooltijden: overzichtelijk, maar ook spannend. Kunnen jonge kinderen dit aan? En wat vraagt het van ouders en teams? Vier basisscholen in het Westland namen de tijd om die vragen te onderzoeken en maakten dit schooljaar de overstap naar het vijf-gelijke-dagen-model.

Het gaat om De Blinkerd in Monster, Andreashof in Kwintsheul en De Aventurijn & Het Kompas in Maasdijk. Cindy Roeling-Zwaartman, directeur van de laatste twee scholen, was vanaf het begin betrokken bij de verkenning en is kartrekker van de werkgroep.

Van gezamenlijk idee naar scholen die er klaar voor waren

De eerste gesprekken begonnen in schooljaar 2023–2024. Het idee was om in heel Westland te onderzoeken of vijf gelijke dagen kan helpen om het onderwijs anders te organiseren.

Cindy vertelt: “Het vijf-gelijke-dagen-model was voor ons geen doel op zich. We zagen het als een middel om anders te kijken naar werkdruk, inzetbaarheid van personeel en het oplopende lerarentekort.”

Al snel bleek dat scholen in verschillende fases zaten. Sommige teams wilden eerst uitgebreider verkennen, anderen waren klaar om stappen te zetten. Daarom werd besloten om scholen de ruimte te geven om zelf te bepalen of, en wanneer, zij wilden starten.

Vier scholen gingen samen verder met de verkenning. Daarbij konden zij voortbouwen op ervaringen van andere scholen die al met vijf gelijke dagen werkten. “We hoefden het wiel niet opnieuw uit te vinden, maar we wilden het wel goed en doordacht doen.”

Eerst ophalen, dan besluiten

Op de scholen van Cindy werd al met een continurooster gewerkt, waardoor de overstap minder groot was dan bij scholen met een traditioneel rooster. Toch leefden er vragen bij zowel ouders als collega’s.

Een enquête onder ouders vormde daarom het startpunt. Niet als formele stemming, maar om te peilen hoe zij tegenover het voornemen stonden en welke vragen er leefden. Bij alle scholen gaf een meerderheid aan positief tegenover verdere verkenning te staan.

Met die basis bezocht de werkgroep scholen in onder andere Den Haag, Delft en Zoetermeer om te zien hoe het roostermodel in de praktijk uitpakt. Ook werd een open document ingericht waarin ouders, collega’s en MR-leden vragen konden toevoegen. Transparantie stond centraal: elke vraag kreeg een antwoord.

Van verkenning naar stappen zetten

Na de verkenningsfase kwam het moment om daadwerkelijk een besluit te nemen. Een wijziging in schooltijden vraagt instemming van de medezeggenschapsraad (MR). Aanvankelijk was het idee om per augustus 2024 te starten. Formeel kon dat, maar de MR adviseerde om meer tijd te nemen.

“Door het een jaar uit te stellen, gaven we iedereen de ruimte om mee te groeien. Met bijna anderhalf jaar voorbereiding konden ouders werk en opvang regelen en teams hun roosters zorgvuldig uitwerken.”

Ook de BSO werd vanaf de start betrokken bij het proces. De leidinggevende van de BSO dacht mee en sloot aan bij de schoolbezoeken. Na de invoering van het nieuwe roostermodel was er geen sterke toename of afname in aanmeldingen, wel een verschuiving in dagen.

Wat verandert er in de praktijk?

Binnen de teams draaiden de gesprekken vooral om roostering, pauzes en werktijd. Collega’s kregen ruimte om keuzes te maken, bijvoorbeeld over hun pauzemoment. “De ene collega zegt: ik werk prima aaneengesloten tot twee uur. Een ander denkt: ik heb halverwege de dag even een half uurtje nodig. Die ruimte hebben we bewust gegeven.”

In de dagelijkse praktijk zien de scholen verschillende effecten. De buitenspeelpauze voor groep 3 tot en met 8 werd korter, maar het plein is rustiger. “Kinderen doen het toch beter als er een leerkracht buiten staat. Veel wordt al op het moment zelf opgelost. Je bent na het buitenspelen minder aan het herstellen in de klas.”

Voor kinderen blijkt ook de voorspelbaarheid waardevol. Elke dag hetzelfde ritme geeft overzicht. Bij de kleuters ziet Cindy geen wezenlijk verschil met andere roosters. “Het ene kind stapt binnen en draait meteen mee. Het andere moet even wennen. Dat is niet anders dan bij een traditioneel rooster.”

Voor het team biedt het model organisatorische voordelen. Doordat de werktijdfactor op alle dagen gelijk is, kunnen parttimers eenvoudiger dagen ruilen. Dat vergroot de flexibiliteit en maakt het rondkrijgen van de formatie minder kwetsbaar.

Ook in de samenwerking met de BSO zijn positieve effecten zichtbaar. De middag is langer, maar rustiger. Er is meer ruimte om eerst op het gemak te eten en daarna activiteiten op te bouwen.

De eerste ervaringen

Na zes maanden werd een monitor afgenomen onder ouders, collega’s en kinderen. Ongeveer 70 tot 75 procent geeft aan tevreden te zijn en gewend aan het nieuwe ritme. Opvallend is dat verschillende ouders juist benoemen dat het vaste weekritme thuis meer overzicht geeft. “Elke dag is hetzelfde. Dat geeft rust.”

De werkgroep deelt inmiddels actief ervaringen en (communicatie)materialen met andere scholen. Ook sport- en cultuurverenigingen in het Westland worden geïnformeerd over de nieuwe schooltijden, zodat activiteiten beter aansluiten.

“Kom eens kijken, stel vragen. Onderzoek het open en objectief. Het model moet passen bij jouw school en dat ontdek je alleen door het zorgvuldig te verkennen.”

In 5 stappen naar een zorgvuldig besluit

Overweeg je het vijf-gelijke-dagen-model? Deze stappen hielpen de vier scholen in het Westland om van verkenning naar uitvoering te komen.

  1. Begin met luisteren
    Peil via een korte enquête hoe ouders en medewerkers erin staan. Welke vragen leven er? Wat willen mensen weten voordat ze een mening vormen? Dat geeft richting aan je vervolg.
  2. Ga kijken bij andere scholen
    Bezoek scholen die al met vijf gelijke dagen werken. Vraag naar hun ervaringen met kleuters, pauzes, roostering en communicatie. Praktijkvoorbeelden geven vertrouwen.
  3. Verzamel en beantwoord alle vragen zichtbaar
    Werk met een open document of FAQ waarin ouders en collega’s vragen kunnen toevoegen. Beantwoord ze zorgvuldig en deel de antwoorden actief. Transparantie voorkomt ruis.
  4. Neem bewust de tijd voor besluitvorming
    Betrek de MR vroegtijdig en bespreek samen het tempo. Meer voorbereidingstijd geeft ouders ruimte om werk en opvang te regelen en teams om roosters goed uit te werken.
  5. Start goed voorbereid en blijf evalueren
    Communiceer stap voor stap richting ouders en team. Plan vooraf een evaluatiemoment (bijvoorbeeld na zes maanden) en stuur bij waar nodig. Zo blijft het een gezamenlijk traject.

Andere onderwijsprofessionals inspireren?

Download dit artikel en stuur het door.

Download

Scroll naar boven